Een plek om te spelen, leren en groeien
Bij Tiko Kinderopvang groeien kinderen op in een liefdevolle, vertrouwde en veilige omgeving, waar spelen, ontmoeten en leren bij elkaar horen. Met het motto ‘De Tiko-tijd, een mooie tijd’ wil Tiko er zijn voor kinderen en ouders én medewerkers een fijne werkplek bieden. De organisatie werkt al vele jaren met het educatieve programma Piramide. Dat geeft inhoud aan het aanbod voor kinderen van 0 tot 6 jaar, op alle ontwikkelingsgebieden.
Renny Wieringa werkt bij Tiko Kinderopvang als beleidsmedewerker, VE-coach en Piramidetrainer. In deze rollen ondersteunt ze pedagogisch professionals op locaties in verschillende delen van Friesland. Samen kijken ze naar wat kinderen al kunnen, waar hun interesses liggen en wat ze nodig hebben om verder te groeien.
“We kijken naar de talenten van kinderen, naar hun interesses en naar wat zij nodig hebben om verder te groeien.”
Ontwikkelen met hoofd, hart en handen
Tiko kijkt naar de brede ontwikkeling van jonge kinderen. Naast taal krijgen ook de cognitieve, sociaal-emotionele en motorische ontwikkeling dagelijks aandacht. De werkwijze van Piramide, met hoofd, hart en handen, sluit daar goed op aan.
Piramide geeft pedagogisch professionals houvast met projecten, spelsuggesties, activiteiten, woorden, begrippen en materialen. Deze vaste basis biedt ruimte om aan te sluiten bij de groep. Per project bekijken medewerkers wat kinderen al weten, welke woorden extra aandacht vragen en welke activiteiten passen bij hun ontwikkeling en belevingswereld.
“Piramide is voor ons een sterke basis om alle ontwikkelingsgebieden van kinderen te stimuleren.”
Het Fries hoort bij de omgeving van het kind
Bij Tiko is tweetaligheid verweven met het programma. Het hoort bij de identiteit van de organisatie en de omgeving waarin kinderen opgroeien. Op veel locaties is Fries de dagelijkse spreektaal. Daarnaast krijgen kinderen bewust Nederlands aangeboden. Beide talen hebben de hele dag een gelijkwaardige plek.
Dat sluit aan bij de talen die kinderen thuis en in hun omgeving horen. De ene keer spreken ze Fries met ouders of grootouders, de andere keer Nederlands met vrienden, op school of tijdens een activiteit. Doordat beide talen welkom zijn, voelen kinderen en ouders zich daarin herkend.
“Het Fries en het Nederlands mogen naast elkaar bestaan. Voor ons zijn beide talen gelijkwaardig.”
Renny benadrukt hoe belangrijk de sterkste taal is. Als een kind of medewerker zich vrij kan uitdrukken in de taal die het meest vertrouwd voelt, ontstaat ruimte voor contact, spel en ontwikkeling. Van daaruit kan de andere taal stap voor stap worden toegevoegd.
“Praat in je sterkste taal. Dan voelt het vertrouwd en komt wat je zegt ook echt over.”
Van losse materialen naar een samenhangend aanbod
In Friesland zijn veel mooie en vaak gratis materialen beschikbaar, zoals verhalen, liedjes, woordkaarten en activiteiten. Zonder samenhang blijven dit al snel losse momenten. Eén verhaal per week is waardevol, maar vormt nog geen doorgaande aanpak voor taalverwerving.
Piramide helpt om die samenhang aan te brengen. Het programma koppelt de beschikbare Friese materialen aan projecten, spel, meespelen, woorden en begrippen, en aan de andere ontwikkelingsgebieden. Een Fries boek krijgt zo ook een plek buiten het voorleesmoment. Het verhaal kan terugkomen in een groepsactiviteit, de speelhoeken, gesprekken en rollenspel. Ook kan het aansluiten bij activiteiten rond motoriek, rekenen en sociaal-emotionele ontwikkeling. Zo komen kinderen dezelfde taal vaker tegen, in verschillende betekenisvolle situaties.
Piramide vormt daarmee de verbindende basis voor het tweetalige aanbod. Het brengt losse materialen samen in een structurele lijn. Zo krijgt de Friese taal een logische plek binnen het programma, zonder een extra onderdeel te worden.
“De kracht zit echt in de combinatie: Piramide biedt de basis en met de Friese materialen geven we de taal van de kinderen daar een plek in.”
Zo werkt het in de groep
Tijdens een Piramide-project luisteren kinderen bijvoorbeeld naar een Fries verhaal, zingen ze Friese liedjes en leren ze woorden in het Fries en het Nederlands. Na een gezamenlijke activiteit gaat het thema verder in de hoeken. Daar ontstaan vanzelf gesprekjes en rollenspellen in de taal die bij de kinderen en medewerkers past. Pedagogisch professionals spelen stukjes voor in het Fries. Zo horen kinderen de taal en praten ze als vanzelf mee.
Soms bespreken pedagogisch professionals een ontdekplaat bewust in het Nederlands, terwijl het verdere spel in het Fries verloopt. Op andere momenten gebeurt het andersom. Kinderen schakelen gemakkelijk en gebruiken soms woorden uit beide talen door elkaar. Pedagogisch professionals sluiten aan bij de sterkste taal van het kind. Van daaruit helpen ze het kind om de andere taal verder uit te breiden.
Ook Piramide zelf biedt Friese woorden, begrippen en boekentips. Daarmee kunnen medewerkers het project snel en doelgericht verbinden aan de Friese taal.
Een bewuste aanpak voor iedere locatie
Bij Tiko voelt tweetaligheid vanzelfsprekend, dankzij een bewuste aanpak. Er is beleid, medewerkers krijgen ondersteuning en per locatie wordt bekeken wat nodig is. Een groep met twee Friestalige pedagogisch professionals vraagt om een andere invulling dan een groep met een Friestalige en een Nederlandstalige medewerker.
De gezamenlijke basis blijft gelijk: beide talen zijn welkom en worden de hele dag bewust gebruikt. Medewerkers kiezen daarbij de aanpak en materialen die passen bij de kinderen, de ouders en het team.
“Tweetaligheid voelt bij ons vanzelfsprekend, maar we zetten er wel heel bewust op in.”
Verbinding met ouders, scholen en de regio
Het gebruik van het Fries is herkenbaar voor gezinnen waarin Fries de thuistaal is. Ouders ervaren dat hun taal serieus wordt genomen. Volgens Renny draagt dat bij aan verbinding en vertrouwen.
Tiko kijkt ook verder dan de kinderopvang. Samen met gemeenten en scholen bespreekt de organisatie de doorgaande lijn. Wat krijgen kinderen in de voorschoolse periode aangeboden en hoe kan een basisschool daarop voortbouwen? Door ervaringen en materialen te delen, ontstaat meer samenhang tussen opvang en onderwijs.
Wat je hiervan kunt meenemen voor jouw locatie in Friesland
De ervaringen van Tiko laten zien dat je als organisatie niet alles zelf hoeft te ontwikkelen. Begin met een heldere basis en sluit daarop aan met het bestaande Friese aanbod. Piramide helpt je om losse activiteiten te verbinden tot een herkenbare en doorgaande aanpak.
- Maak beide talen gelijkwaardig. Laat kinderen merken dat Fries en Nederlands allebei welkom zijn.
- Begin bij de sterkste taal. Sluit aan bij de taal waarin een kind zich veilig voelt en zich het beste kan uitdrukken.
- Werk vanuit samenhang. Koppel boeken, liedjes en woordkaarten aan een project, spel en meerdere ontwikkelingsgebieden.
- Laat taal de hele dag terugkomen. Geef taal een plek tijdens het voorlezen én in gesprekken, hoeken en rollenspel.
- Gebruik wat er al is. Piramide vormt de basis voor de doorgaande lijn. Als je wilt, kun je die aanvullen met materialen en ondersteuning vanuit Taalplan Frysk en het SFBO (Sintrum Frysktalige Berne-opfang).
- Stem af per locatie. Kijk naar de taal van kinderen, ouders en medewerkers.
- Zoek de doorgaande lijn. Bespreek met scholen hoe zij kunnen aansluiten op het aanbod in de voorschoolse periode.
Piramide als verbindende kracht
Bij Tiko heeft Piramide een vaste plek in de dagelijkse praktijk. Het programma geeft medewerkers structuur om doelgericht aan de brede ontwikkeling van kinderen te werken. Tegelijk biedt het ruimte om de Friese taal en regionale materialen op een natuurlijke manier te gebruiken.
Piramide verbindt zo de verschillende onderdelen van het tweetalige aanbod: projecten, materialen, spel, taal en andere ontwikkelingsgebieden. Kinderen komen daardoor steeds opnieuw in aanraking met het Fries en het Nederlands, in een rijke en herkenbare omgeving.
“Piramide geeft ons een sterke basis. Door daar het Fries bewust aan toe te voegen, ontstaat een rijk aanbod dat past bij onze kinderen, ouders en omgeving.”
Tiko laat zien dat tweetalige kinderopvang begint bij de taal die al aanwezig is. Met een bewuste aanpak, passende ondersteuning en Piramide als doorgaande basis krijgen het Fries en het Nederlands een vaste plek in de ontwikkeling van jonge kinderen.